ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
484
سفرنامه شاردن ( فارسى )
نقش است . اين سكّهها در مرند كشف ، و به خزانه منتقل شده است . هچنين مقدار زيادى مسكوكات طلا و نقره از پادشاهان ماد به دست آمده ، وى در دنبال سخنان خود آورد كه روى اين سكّهها خطها و صورتهايى به زبان يونانى نقش شده ، و روى يكى نيز اسم دقيانوس ضرب شده ، و از من خواست دربارهء دقيانوس اطلاعاتى به او بدهم . در جوابش گفتم كه دربارهء اين شخص اطلاعات خاصّى ندارم . شايد وى همان داريوش باشد . شهر تبريز بارها دچار زلزله شده ، نخستين بار شصت و نه سال پس از بناى آن زلزلهء مهمى روى داد كه تقريبا بيشتر شهر ويران گرديد . متوكل عباسى كه در آن زمان خليفه بود دستور داد آن را وسيعتر و بزرگتر از آنچه بود بسازند . صد و نود سال پس از اين حادثه روز چهاردهم صفر ، زلزلهاى سختتر از بار اوّل تبريز را لرزاند و قسمت اعظم شهر را ويران ساخت . جغرافىنويسان نوشتهاند مدتها بعد يكى از اخترگران معروف به نام ابو طاهر كه از مردم شيراز بود و در تبريز توطن اختيار كرده بود پيشگويى كرد در سال 235 هجرى هنگامى كه آفتاب وارد برج عقرب مىشود زلزله مهيبى در تبريز به وقوع مىپيوندد و سراسر شهر خراب مىشود . مردم به پيشگوييش اعتنا نكردند . اخترگر براى اين كه خلق را از گزند زلزله برهاند پيش حاكم رفت و از وى خواهش كرد مردم را به بيرون شدن از شهر و رفتن به دشت و صحرا تشويق و وادار كند . او نيز در اين كار بسيار كوشيد ؛ امّا چون بيشتر مردم به پيشگويى ستارهشناس اعتقاد تمام نداشتند ، همچنين مىپنداشتند كه اخترگر و حاكم به غرضى آنان را به ترك شهر ترغيب مىكنند از خانه بيرون نشدند . اتّفاق را در همان روز و همان ساعت كه اخترگر پيشبينى كرده بود زلزلهء مهيبى روى داد ، شهر ويران گشت و چهل هزار نفر جان باختند . سال بعد خليفه وقت به امير دينورن پسر محمد رودان ياردى نايب السلطنه ايران فرمان داد كه شهر را بزرگتر از آنچه بود تجديد بنا كند ، و پيش از شروع از ابو طاهر منجم بپرسد كه چه روزى براى آغاز نهادن بدين كار سعد است . وى فرمان خليفه را به كار بست ، و ابو طاهر ماه عقرب را معين كرد ، و گفت اگر در اين ماه بازسازى شهر شروع شود هرگز دچار بلاى زلزله نمىشود ؛ امّا باشد كه از سيل آسيبهاى سنگين بدان رسد . و تاريخ بيانگر صحّت پيشگويى ابو طاهر شد . از آن روزگاران روز به روز بر وسعت و عظمت تبريز افزوده شد . چنان كه